Με αφορμή την 21η Μαρτίου, Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης και Παγκόσμια Ημέρα κατά του Ρατσισμού, πραγματοποιήσαμε μια βιωματική δράση με τους μαθητές της Β’ Λυκείου (Τμήματα Β1 και Β2 Γενικής Παιδείας). Αρχικά, παρακολουθήσαμε σχετική παρουσίαση και στη συνέχεια χωριστήκαμε σε ομάδες, με στόχο την ανάλυση ποιημάτων με αντιρατσιστικό περιεχόμενο. Οι μαθητές εργάστηκαν συνεργατικά πάνω σε έργα σημαντικών ποιητών, όπως του Εγγονόπουλου, του Λειβαδίτη και του Ρίτσου, καθώς και σε ένα συγκινητικό ποίημα γραμμένο από ένα παιδί από την Αφρική, το οποίο είχε προταθεί από τα Ηνωμένα Έθνη ως το καλύτερο ποίημα της χρονιάς το 2006. Μέσα από τη διαδικασία αυτή, οι μαθητές εξέφρασαν σκέψεις και συναισθήματα, καλλιέργησαν την ενσυναίσθηση και ανέδειξαν τη σημασία της ισότητας και του σεβασμού στη διαφορετικότητα.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε σε χαρακτηριστικά αποσπάσματα από τη Maya Angelou και τον Τάσο Λειβαδίτη. Από το ποίημα «Still I Rise» της Angelou αναδείχθηκε η δύναμη της αξιοπρέπειας και της αντίστασης απέναντι στις διακρίσεις «You may kill me with your hatefulness, / But still, like air, I’ll rise», ενώ από τον Λειβαδίτη οι μαθητές στάθηκαν στους στίχους «Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος δεν θα πάψεις ούτε στιγμή ν’ αγωνίζεσαι για την ειρήνη και για το δίκιο… μα δε θα κάνεις ούτε βήμα πίσω», αναδεικνύοντας την ανάγκη για συνεχή αγώνα ενάντια στην αδικία και τον ρατσισμό και υπογραμμίζοντας την ευθύνη και τη δύναμη του ανθρώπου να συμβάλλει ενεργά σε μια πιο δίκαιη κοινωνία. Μέσα από αυτά τα αποσπάσματα, έγινε σαφές ότι η ποίηση μπορεί να λειτουργήσει ως μέσο αφύπνισης, αντίστασης και διεκδίκησης ενός κόσμου χωρίς ρατσισμό, βασισμένου στον σεβασμό, την ισότητα και την αλληλεγγύη.
Αντιρατσιστικό ποίημα
Όταν γεννιέμαι, είμαι μαύρος
Όταν μεγαλώσω, είμαι μαύρος
Όταν κάθομαι στον ήλιο, είμαι μαύρος
Όταν φοβάμαι, είμαι μαύρος
Όταν αρρωσταίνω, είμαι μαύρος
Κι όταν πεθαίνω, ακόμα είμαι μαύρος
Κι εσύ λευκέ άνθρωπε
Όταν γεννιέσαι, είσαι ροζ
Όταν μεγαλώνεις, γίνεσαι λευκός
Όταν κάθεσαι στον ήλιο, γίνεσαι κόκκινος
Όταν κρυώνεις, γίνεσαι μπλε
Όταν φοβάσαι, γίνεσαι κίτρινος
Όταν αρρωσταίνεις, γίνεσαι πράσινος
Κι όταν πεθαίνεις, γίνεσαι γκρι
Και αποκαλείς εμένα έγχρωμο…
(Γραμμένο από ένα παιδί από την Αφρική)
Μη με φωνάζεις «ξένο»
Επειδή άλλη μάνα με γέννησε,
και σ’ άλλη γλώσσα άκουσες εσύ
τα όμορφα παιδικά σου παραμύθια,
μη με φωνάζεις «ξένο».
Το ψωμί σου δε διαφέρει απ’ το δικό μου,
το χέρι σου είναι όμοιο με το δικό μου,
σαν τη φωτιά καίει
και η δική μου φωτιά.
Γιατί λοιπόν με φωνάζεις «ξένο»;
Επειδή σ’ άλλους δρόμους βρέθηκα
και σ’ άλλο λαό γεννήθηκα
και άλλες θάλασσες γνώρισα
και απ’ αλλού σάλπαρα;
Αλλά το ίδιο άγχος κρύβουμε κι οι δυο,
η ίδια εξάντληση
στην πλάτη μας βαραίνει,
αυτή που συντρίβει το κάθε θνητό.
Μέσ’ απ’ του χρόνου τα σκοτάδια,
από τότε που σύνορα δεν είχαν τεθεί,
κι ανάμεσά μας ακόμη δεν είχαν φθάσει,
όσοι διχάζουν και σκοτώνουν το φτωχό,
αυτοί που κλέβουν
και μοιράζουν ψέμματα,
αυτοί που εμπορεύονται κι εμάς
και θάβουν αδίστακτα τα όνειρά μας.
Όσοι εφεύραν αυτή τη λέξη τη σκληρή: «ξένος».
Λέξη παγωμένη και γεμάτη θλίψη,
που θυμίζει αλησμοσύνη κι εξορία.
Αν θέλεις το καλό μου να είσαι καλός,
σταμάτα τώρα να με φωνάζεις «ξένο».
Αν θέλεις, κοίταξέ με στα μάτια,
πιο πέρα απ’ το μίσος ας φθάσει η ματιά σου,
ας ξεπεράσει φόβο, εγωισμό.
Για δες, άνθρωπος είμαι κι εγώ.
Όχι, δεν είμαι «ξένος»!
( Έργο άγνωστου μετανάστη)
Υπεύθυνη δράσης Θωμαΐδου Άννα ΠΕ02
